Wilt u meer weten over Landgoed Rijckholt? Klik hier

Wonen met Zorg

Dementie verschijnselen: herken dementie op tijd

Een eenvoudig testje geeft vaak duidelijkheid

Dementie is niet altijd even makkelijk te herkennen. Zeker in de beginfase zijn de verschijnselen van dementie onduidelijk en erg wisselend. Veel huisartsen spreken dan over een “niet pluis” gevoel. Er is iets, maar je kan je vinger er niet direct op leggen.

Dementie en het verschijnsel vergeetachtigheid

Iedereen weet dat vergeetachtigheid een verschijnsel van Dementie is. Maar ja iedereen vergeet wel eens wat? Toch is er een verschil. Bij dementie valt vaak op, dat meer gaat over de kleine dingen van gisteren. “ik ben vergeten dat ik gisteren bij je op bezoek geweest ben”. Als je dat normaal vergeten bent, dan herinner je je het onmiddellijk als iemand dat zegt. O, ja dat is waar ook. Maar bij dementie is het echt weg en ontkennen mensen vaak of zeggen heel duidelijk “dat weet ik niet meer”. De grotere dingen en dingen van vroeger kan iemand zich wel herinneren en daar wordt ook vaak uitgebreid over gepraat.  Deze geheugenuitval wordt wel de uitval van het “korte geheugen” genoemd.

Het verschil tussen kort en lang geheugen

Herinneringen worden bij de mens opgeslagen in de hersenen. En hersencellen werken voor een deel met elektrische impulsen. Dit wordt ook wel het elektrisch geheugen genoemd. Eigenlijk wordt bij iedereen dit elektrische geheugen na een aantal dagen gedeeltelijk omgezet in het “chemisch geheugen´ van neurotransmitters en chemische stoffen. En het deel dat niet wordt opgeslagen gaat verloren. Er zijn immers maar weinig mensen die precies weten hoeveel broodjes ze 3 weken geleden op zaterdagochtend bij de Bakker gehaald hebben. Behalve als ze dit elke zaterdag doen, maar dan is het weer opgeslagen in hun “chemisch geheugen”. Het brein van de mens wordt ook wel vergeleken met een computer. Het korte geheugen is dan de processor met de rekencapaciteit en het lange geheugen is dan onze harde schijf.

In de eerste fase valt dus op dat mensen dingen die gisteren gebeurd zijn niet meer weten. Maar ja, we vergeten allemaal dus het dilemma is  wanneer is het nu “niet pluis”?

Ontkenning

Ontkenning maakt het nog moeilijker. Heel veel mensen met een beginnende dementie hebben niet door dat ze dingen vergeten. Heel vaak is dat onbewust. Ook onbewust gaan mensen gebruik maken van hulpmiddelen zoals een papiertje om dingen niet te vergeten. Veel mensen die gewend zijn met een agenda te werken, zijn daar heel sterk in. Want ze schrijven alles op en kunnen dus op ieder moment hun korte termijn “ geheugen opfrissen, door even een blik in hun agenda te slaan. Eigenlijk is het heel goed dat mensen dit doen, want dat houdt ze langer zelfstandig en zelfbewust.

Een eenvoudige testje

Bij een “niet pluis” gevoel is de eerste stap vaak een eenvoudig geheugentestje. Hiermee begint de huisarts vaak en met een score krijg je een indicatie of er vraagtekens zijn of niet. Natuurlijk kun je  dit soort testjes ook internet vinden. Zie de link onderaan deze pagina. Let wel op  zo’n  testje is nooit absoluut maar wel een makkelijk hulpmiddel.

Desoriëntatie als verschijnsel van dementie

Dementie kent verschillende fasen, maar ook in de beginfase kan opvallen, dat iemand meer dan gebruikelijk plotseling de weg niet meer weet. Waar heb ik mijn auto geparkeerd, hoe vind ik weg van de winkel naar huis terug. Deze desoriëntatie is er niet constant maar wisselt enorm in de tijd. De ene dag is de andere niet. Het gaat 2 weken goed en dan plotseling lukt het niet en in dramatische gevallen moet er dan politie aan te pas komen om de weg naar huis weer terug te vinden. In mijn ervaring vind ik het dan altijd wel weer opbeurend om te zien, dat de omgeving daarin zoveel kan betekent. Het is zo belangrijk hoe er mee wordt omgegaan.  Als mensen in de directe omgeving zich er bewust van zijn, dan zij er  heel veel kleine trucjes te bedenken om hier een beetje elegant  mee om te gaan. Zorg dat het adres goed zichtbaar. Wij hadden iemand met een Scootmobiel, die weleens de weg kwijt wat, maar omdat er groot plakkaat op zijn Scootmobiel geplakt was, konden omstanders snel zien welke kant hij op moest. Dat hielp, zoals een adresboekje of een telefoon ook helpt. Zelfs een Tom-Tom, die goed is ingesteld met het huisadres kan helpen.

De beginfase van dementie kan soms rustig 5 jaar duren. En met wat steun van de omgeving kan iemand het dan nog best lang volhouden. Ik heb veel sympathie voor het project dementievriendelijk Nederland. De vriendelijke spotjes hoe je iemand waarvan je denkt dat hij even de weg kwijt is, vooral met respect even verder kan helpen.

Doe het vooral voorzichtig, respectvol en vragend. Want je kan je ook vergissen, niet iedereen die oud is.  is dement.

De waarheid bestaat niet

Het is van de omgeving bijna een natuurlijke reflex om te corrigeren en te verbeteren. Want een bekend verschijnsel van dementie is, dat mensen dingen vertellen die in de ogen van de omgeving niet waar zijn. Vaak is dat niet bewust, maar is de herinnering half blijven hangen en vullen ze het verder in, omdat het verhaal gevoelsmatig ook moeten kloppen. Mijn advies is altijd om daar geen discussie over aan te gaan. De persoon met een dementie is deze discussie direct weer vergeten. Dat is een logisch gevolg van het korte termijn geheugen probleem. En vertelt waarschijnlijk een kwartier later hetzelfde verhaal. Maar de boosheid en irritatie wordt wel opgeslagen, dat zijn andere emotionele hersenbanen. En het is gewoon niet leuk om constant door iedereen terecht gewezen te worden. Dit negatieve gevoel maakt mensen onzeker en soms ook bozig. Ik geef mensen in de omgeving van iemand met een dementie altijd het advies om gewoon mee te praten en met wat humor en losheid het gesprek gaande te houden. Zonder direct de confrontatie aan te gaan, kan je ook laten merken in de richting van anderen.  Dementie is niets om je voor te schamen en als je er wat relativerend mee omgaat, kunnen ook je gasten of je omgeving er beter op inspelen. Laat heet vooral geen halszaak worden of de stemming bederven

Emotionele incontinentie

Een ander verschijnsel van dementie of een symptoom van dementie, zoals het ook wel genoemd wordt is emotionele incontinentie. Je ziet iemand overmatig bijna onnatuurlijk reageren op een gebeurtenis. Bij het minste of geringste barst iemand in tranen uit. Wordt veel bozer dan normaal. Met ook de mooie kant lacht veel meer dan vroeger. Ik heb echt veel mensen gezien die veel blijer zijn. Van het ziektebeeld dementie vind ik zelf de angst, boosheid en depressie het ergst. En juist daar kan je iets mee doen als je de omgeving op een goede manier aanpast. En de blijheid, het behoud van het gevoel voor humor is dan een cadeautje.

Handige bron: https://www.alzheimer-nederland.nl/geheugentest